9 Copingstrategieën: hoe maak ik een pallet van mogelijke reacties?

BEM: Managing things


the Quick Version

de psychologie-term “copingstrategieën” doelt op de (verschillende) manieren (strategieën) om met situaties om te gaan (coping). De term wordt ook vaak gebruikt om een verschil aan te duiden tussen automatisch gedrag en een meer bewust gekozen gedragsrepertoire

Wanneer je dus ervoor kiest om jezelf (of je team) te managen in de wereld zoals ie door jou wordt waargenomen (weet je nog: die Bril?) dan vervallen we vervolgens al snel in vaste stramienen. Automatisch doen we wat we altijd al doen… automatisch.


Hoe dan? Lees:

the Longer Version

Daarom geef ik hieronder tips om na te denken over een pallet van juist verschillende mogelijkheden. Want voor het ervaren van een gevoel van vrijheid is het vaak waardevol om na te denken over de polariteit tussen verschillende strategieën in een zelfde situatie.


 

Coping Strategieën (Pallet denken)

Juist als je het gevoel hebt dat je de keuze hebt om op verschillende manieren met een zelfde situatie om te gaan, als je de wetenschap hebt dat je kunt kiezen uit een pallet van mogelijkheden, dan ontstaat vaak een gevoel van vrijheid.

Daarom dacht ik dat het handig is om (naar aanleiding van het werk van Paul Bindels en ondergetekende -nonpublished-) je eens na te laten denken over jouw copingstrategieën. Want verschillende mensen zoeken hun oplossingen in verschillende hoeken en daar kan je verschillende stijlen in herkennen.
Vaak zie je dat de stijl van aanpak in dezelfde situatie verschilt van de ene mens met de andere, maar vaak zie je ook bij diezelfde mens dat deze z’n oplossingen in verschillende situaties juist in dezelfde hoek zal zoeken terwijl we juist hadden gezegd dat wat meer kleurtjes op het pallet wel handig was.

Zo zijn er mensen die zullen in lastige situaties makkelijk steun zoeken bij anderen, en dingen samen met anderen aanvliegen of juist zelfstandig proberen om op te lossen, mensen die juist ervoor kiezen om hun gevoelens toe te laten over dingen zijn of mensen die juist de gevoelens beheersen rond een onderwerp, mensen die zorgen dat ze betrokken zijn bij een situatie versus de mensen die juist afstand nemen van die situatie. Sommige mensen hebben de neiging zichzelf aan te passen aan de situatie terwijl anderen juist de oplossing zoeken in het stellen van grenzen. Sommige mensen zullen positief blijven over de mogelijke uitkomsten van onzekere situaties terwijl anderen juist kiezen voor een kritisch houding naar de mogelijke uitkomsten. Sommige mensen zullen vooral afwachten of er verandering ontstaat versus anderen die actie ondernemen op het punt van aandacht, mensen ook die vooral intuïtief handelen vanuit hun gevoel in het moment terwijl andere mensen juist veel meer planmatig aan het werk gaan naar een vooraf gesteld doel. Je hebt mensen die in lastige situaties al snel proberen om het hier-en-nu te aanvaarden terwijl andere mensen juist blijven hopen op de toekomst. Er zijn mensen die vooral afleiding zoeken voor zichzelf versus anderen die juist serieus bezig blijven met het onderwerp.

Het is goed om te begrijpen dat je natuurlijk in bepaalde situaties jouw eigen favoriete stijl mag hebben, maar als die op enig moment niet voldoet in de actuele situatie van dat moment, dan kan het toch prettig zijn om er over na te kunnen denken of je op bepaalde momenten misschien niet zou moeten bedenken dat je ook iets anders zou kunnen doen.

Je voelt de diversiteit al ontstaan?..

Omdat het verstandig is om je blind te staren op én truukje maar om een pallet te ontwikkelen met een heel stel expliciet verschillende manieren om verschillende situaties ook verschillend aan te pakken kijken we even nader naar de verschillende manieren die je zou kunnen volgen.

de “9 Polariteiten van Bindels & West”

Paul Bindels en ik zijn destijds druk op zoek geweest in de literatuur naar de polariteiten die je kunt vinden binnen alle beschreven copingstijlen zodat je de spreiding ziet van alle mogelijkheden. Daarbij kwamen we op 9 verschillende polariteiten… uitersten die je kunt kiezen. En ook alles wat daartussen zit.

Maar houdt het niet alleen bij de verschillen, het is juist óók interessant om te bedenken hoe je soms een verdieping in je leven kunt bereiken door op zoek te gaan naar de verbinding tussen de uitersten die wij gevonden hebben.
Dit zijn dus géén pasklare oplossingen voor de verschillende situaties in je leven, het is meer een soort van richtingaanwijzer waar je de verschillende oplossingen in je leven ou kunnen zoeken.
Laten we ze even langs lopen, de “Negen Polariteiten van Bindels en West”...


1- gesteunde zelfstandigheid

Het kan misschien je ding niet zijn maar in sommige situaties kan het handig zijn om steun te zoeken bij andere mensen, om een situatie samen met anderen op te lossen. Dat is voor de ene mens gesneden koek. Maar andere mensen zullen juist veel meer proberen om situaties zelfstandig op te lossen. En ook dat is in sommige situaties ook best een goed idee.
Dus op een lastig moment is het misschien goed om even stil te staan bij de vraag

Ga ik dit zelfstandig doen of kan ik dit beter samen met anderen ondernemen?

En wat ik in de inleiding al zei je kan ook proberen om die twee uitersten met elkaar te verbinden, juist omdat beide elementen belangrijk kunnen zijn: individualiteit en verbondenheid. Als ik dat samenvoeg kom ik op de term “gesteunde zelfstandigheid”. We hoeven het niet allemaal alleen te doen maar als we ons laten steunen dan hoeft het ook niet te betekenen dat we gelijk onze zelfstandigheid inleveren. En als onze helpers daar wel om vragen. Nou, dan zijn er misschien ook nog wel andere mensen die meer echt steunend zijn.


2- beheerste expressie

Een andere vraag die je jezelf kan stellen gaat over de mate van gevoel die je hebt, en daarmee die je laat zien over een onderwerp.
De vraag

Geef ik aan mijzelf toe (en laat ik aan de wereld zien) dat ik best duidelijke gevoelens heb over dit onderwerp of kies ik er voor om juist mijn gevoel te beheersen hierover?

Het kan handig zijn om in situaties toe te laten dat je gevoelens hebt bij een situatie. Het voelen van je eigen gevoel en het verwoorden daarvan naar anderen toe kan de samenwerking verbeteren omdat mensen beter aanvoelen hoe iets voor je ligt. Aan de andere kant, zeker als gevoelens behoorlijk zijn opgelopen, kan het verstandig zijn om gevoelens juist wat meer te beheersen en niet te veel expressie te geven. Als je nog na moet denken, bijvoorbeeld is een emotionele “hot plate” als basis voor je denkinhoud vaak niet de beste uitgangspositie.
Wanneer je naar een evenwichtspunt zoekt tussen deze twee uitersten, of misschien zelfs een transcendentie daarboven dan zou ik die zoeken in “beheerste expressie” omdat zowel de beheersing als ook de expressie belangrijk zijn. En omdat je voor expressie natuurlijk wel moet hebben onderzocht wat de “impressie” van het gevoel is -het emotionele gevoel voor jou- helpt het ook om woorden te vinden waarmee je de situatie beter aan anderen kunt uitleggen.


3- betrokken afstand

Een beetje parallel hier aan zou je kunnen zeggen dat mensen soms een situatie beter kunnen oplossen doordat zij zich actief inzetten voor een onderwerp en zich daardoor ook betrokken voelen bij dat onderwerp, terwijl het soms ook verstandig kan zijn om jezelf ergens juist een beetje van te distantiëren.

Wil ik mijn betrokkenheid benadrukken bij een situatie of wil ik juist wat meer afstand bewaren (of verkrijgen)?

Nadenkend over de verbinding tussen die twee polariteiten moet ik denken een de grondhouding die voor de haptonoom wel beschreven is als:

maximale betrokkenheid met behoud van distantie

Durf je involvement in het leven van je klant te voelen terwijl je wel genoeg afstand bewaart om niet meegezogen te worden in het verhaalvan de klant. Durf je involvement te voelen met je eigen leven.


4- aangepaste grenzen

Dan is het in situaties natuurlijk ook altijd weer de vraag in hoeverre jij jezelf aanpast aan de situatie, aanpast aan de wensen en meningen van anderen of in hoeverre jij ervoor kiest om andere mensen grenzen te stellen. Als je dat laatste niet doet dan zullen er vaak situaties ontstaan waarin je uiteindelijk geen ruimte meer over houdt voor jezelf. Als je het eerste niet doet dan is de kans aanzienlijk dat je jezelf op den duur buiten de groep plaatst en dan is het vaak toch lastig om oplossingen vinden (tenzij je al een andere betere groep op het oog hebt).

Pas ik mij aan of stel ik grenzen?

Natuurlijk heeft iedere grens die een buitenkant heeft ook een begrenzing aan de binnenkant. Vandaar dat ik je graag zou willen laten nadenken over de grenzen waar jij het beste binnen functioneert. En natuurlijk kiezen we -als we niet nadenken- al snel en automatisch voor de grenzeloosheid. Maar in hoeverre is het mogelijk ook gezond of goed voor mij om me aan te passen aan de grenzen van anderen.


5- kritisch optimisme

Sommige mensen zijn goed in het herkennen van fouten. Hun kritische blik herkent gelijk het mankement aan een plan. Andere mensen blijven juist mateloos positief over de mogelijke uitkomsten. Dat is een polariteit die diep kan wortelen. Bij een depressie zal je jouw beperkingen scherp voor ogen hebben en zie je de mogelijkheden in een situatie nog niet al staat deze 30 centimeter voor je neus. De positieve uitkomst valt in de blinde vlek van het blikveld. Aan de andere kant zal je in een manische fase juist niet in staat zijn om te zien dat jij eventueel ooit beperkingen zou kunnen hebben en verwacht je dat alles goed zal gaan.
De vraag:

Als ik situaties aanvlieg ga ik dan actief fouten zoeken of blijf ik en optimistisch over de uitkomsten?

Beide aspecten hebben hun voordeel. Natuurlijk kan ik kwaliteit beter verbeteren als ik de foute producten herken en daar oplossingen voor vindt. Aan de andere kant ken je die managers ook wel die alleen maar komen kijken als er weer eens iets mis is gegaan en die het niet zien wat de mogelijkheden zijn en wat er allemaal goed gaat, zelfs niet als dat recht voor hun neus gebeurt. Ik heb ooit van heel nabij mogen meemaken hoe slopend zo’n ‘management-stijl’ is, voor mensen en voor het bedrijf.
Dus als je de verbinding zoekt tussen die twee uitersten zal je mogelijk uitkomen op iets als “kritisch optimisme”. Niet naïef zijn over risico’s en gevaren van buiten of van binnen maar wel met een optimisme en waardering voor de dingen die goed gaan en die groeien.


6- intuïtief plannen

Wanneer we dan aan de slag zijn dan kunnen we ook op verschillende manieren bezig zijn met de toekomst. Zeker de kritische kijkers die helder zien hoe alles mis kan lopen die zullen de neiging hebben om ieder gevaar dicht te timmeren met een plan. En daar is ook regelmatig veel voor te zeggen. Aan de andere kant zou ik niet graag de kracht van een atmosfeer willen onderschatten. Veel mensen hebben dingen neergezet op basis van hun intuïtie en buikgevoel zonder dat ze alles hadden doorgerekend. Dat is natuurlijk met projecten van verschillende grootes ook verschillend. Maar het kan heel belangrijk zijn om ook op je intuïtie te kunnen vertrouwen en ergens voor te gaan. De wereld is simpelweg te complex en te chaotisch (chaostheorie) om alles te kunnen voorspellen.
Dan moet je nadenken over de vraag:

Ga ik intuïtief handelen of ga ik planmatig werken naar een doel?

Die twee te verbinden is niet makkelijk maar met “intuïtief plannen” denk ik dat je ze behoorlijk dicht bij elkaar kunt brengen. Maak een grove planning voor de lange termijn en sta er vooral bij stil of het goed voelt voor je. Als je ergens onrustig wordt op een angstige manier in plaats van opwinding over de toekomst, ga dan nog eens beter kijken. En voor de middellange termijn: werk een beetje
planmatig naar een doel… we zijn op de korte termijn nou eenmaal te hongerig om de slanke lijn vast te houden die de bikini nodig heeft aanstaande zomer.


7- accepteer nu de toekomst

Daarbij kom je natuurlijk de haalbaarheid tegen. De lastige vraag blijft natuurlijk altijd of je moet blijven proberen. Op den duur wordt het mogelijk waarschijnlijker dat iets een keer goed zal gaan. De auteur van Harry Potter heeft haar eerste manuscripten 25 keer aangeboden voor er iemand besloot dat het misschien toch wel de moeite van het publiceren waard was (24 uitgevers trekken sindsdien de haren uit hun …) aan de andere kant staat Einsteins wijsheid dat het toch wel gek is dat mensen verwachten dat er een andere uitkomst ontstaat als zij hetzelfde doen in dezelfde situatie.
De vraag:

doe je er verstandig aan om het hier-en-nu te aanvaarden of moet ik blijven hopen op een toekomst die beter is?

is niet eenvoudig te beantwoorden. Zo lastig dat ik het ook niet in één item bij elkaar krijg. Maar het “actief aanvaarden van de toekomst” en het “hier-en-nu aanvaarden met de potentie van groei” dat lijkt me beiden iets om mee bezig te zijn als je niet voor de ene kant of de andere kant van de polariteit wilt kiezen. Heeft een mogelijkheid in het heden een wenselijke toekomst (en wat is daarvoor nodig), dat lijkt een goede vraag. met name als je dit met -7- verbindt.


8- geconcentreerde distractie

Aandacht of afleiding zoeken is ook nogal een ding. Als je kijkt naar de hele gaming industrie en de series op Youtube dan lijken we nogal wat tijd te besteden aan afleiding. Dat zal zonder meer soms erg handig zijn. Aan de adnere kan tken ik dat ik me soms ook wel “errug graag laat afleiden” terwijl ik er beter aan zou doen om serieus bezig te blijven met het onderwerp.
De vraag:

sta ik mij toe dat ik (even) afleiding zoeken en weer oplaadt of blijf ik geconcentreerd aan de slag?

Dat is voor iemand die soms in staat lijkt de “pro” in “procastination” te zetten best een puntje van aandacht. Aan de andere kant kan ook de boog niet de hele tijd gespannen blijven en het genieten van een afleiding is veel productiever dan jezelf een beetje afleiden terwijl je eigenlijk…
Ik denk persoonlijk dat “geconcentreerde distractie” je in staat blijft om aan de slag te blijven…


9- actief wachten

Maar niet alles kan gelijk gedaan worden. Soms moeten dingen de tijd krijgen om te groeien, soms moet je aankijken en afwachten of ergens verandering in komt. Soms moet je actie ondernemen op een punt om dingen te bouwen, dingen te maken, dingen te doen! (niet voor niks staat er in het BEM-abc-tje de E van Effect na de D van Doen)
Toch blijft de vraag interessant:

wacht ik af of onderneem ik actie?

En bij de transcendentie van deze polariteit moest ik gelijk denken aan de term uit het Taoïsme: “Wu wei” (zie: Wikipedia)* ofwel “handelen door niet te handelen” (…)

Als je niets verstoort, blijft de natuurlijke orde in orde.
Wei Wu Wei is handelen zonder te handelen, zonder te forceren, soepel, zonder verzet, moeiteloos en efficiënt…

Een plant groeit niet harder door er aan te trekken maar door op het juiste moment water, mest, zon of schaduw te geven, liefde groeit niet harder door het af te dwingen, vertrouwen groeit niet sneller als je er om smeekt of het vereist. Soms is het handiger om af te wachten of er ergens verandering komt, om actief te blijven waarnemen of er een moment komt waarin je een actie kunt ondernemen op het punt in kwestie.

“Niet handelen tegen de aard der dingen in”

dus vooral ook niets te doen als er niets te doen is…


Voor het stellen van vragen +klik hier+
Contact pagina: +klik hier+
of reageer hier:

Als je aanvullingen of opmerkingen hebt: plaats hieronder een reactie…


Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s